Toàn cảnh hội thảo

Hội thảo do Công ty TNHH Van der Leun Việt Nam phối hợp cùng các đối tác công nghệ tổ chức, với sự tham gia của EMEC VINA, MTG và Commend. Điểm đáng chú ý là chương trình không tiếp cận “xanh” như một khái niệm đơn lẻ, mà đặt các giải pháp trong một chuỗi liên kết từ khâu thiết kế đến quá trình chế tạo, quản lý năng lượng và vận hành con tàu.

Chuyển đổi xanh đã trở thành bài toán cạnh tranh của ngành

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Vũ Ngọc Khiêm - Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (VISIA) nhấn mạnh rằng chuyển đổi xanh không còn chỉ là một xu hướng công nghệ. Đây là yêu cầu ngày càng rõ của thị trường quốc tế, đồng thời gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh của ngành đóng tàu Việt Nam trong giai đoạn mới.

Theo ông Khiêm, Việt Nam đã có nền tảng gồm các nhà máy đóng tàu, đội ngũ kỹ sư - công nhân kỹ thuật, doanh nghiệp cung ứng, trường đại học, viện nghiên cứu và sự tham gia ngày càng sâu của các doanh nghiệp quốc tế. Nhiều sản phẩm thuộc thế hệ tàu mới như tàu điện, tàu sử dụng năng lượng gió hỗ trợ, tàu phục vụ điện gió ngoài khơi và các tàu chuyên dụng công nghệ cao đã xuất hiện tại Việt Nam.

Vấn đề vì vậy không chỉ là “có công nghệ mới nào”, mà là công nghệ đó có thể đi vào các nhà máy Việt Nam như thế nào, có phù hợp với chi phí, năng lực con người và điều kiện sản xuất hay không. Quan trọng hơn, trong quá trình chuyển đổi đó, doanh nghiệp và đội ngũ kỹ sư Việt Nam có thể tạo ra được bao nhiêu giá trị.

PGS.TS Vũ Ngọc Khiêm - Chủ tịch Hội KHKT Công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam trình bày tham luận tại hội thảo

Thiết kế xanh: bắt đầu từ bản vẽ đầu tiên

Nội dung chuyên môn đầu tiên của hội thảo là chủ đề “Thiết kế xanh và những xu hướng mới trong ngành đóng tàu” do ông Kevin Lee - Giám đốc EMEC VINA - trình bày. EMEC VINA là doanh nghiệp có nguồn gốc từ Hàn Quốc, hiện hoạt động tại Hải Phòng trong lĩnh vực thiết kế và tư vấn kỹ thuật tàu thủy, tham gia cả các dự án đóng mới, cải hoán và nâng cấp tàu.

Khi nói tới một con tàu xanh hơn, người ta thường nghĩ ngay tới động cơ, nhiên liệu mới hay hệ thống pin. Tuy nhiên, hiệu quả năng lượng của con tàu thực tế được quyết định từ sớm hơn rất nhiều. Hình dáng thân tàu, công suất máy, bố trí thiết bị, kiến trúc hệ thống năng lượng và lựa chọn công nghệ ngay trong giai đoạn thiết kế đều có thể ảnh hưởng tới mức tiêu thụ nhiên liệu, hiệu quả vận hành và lượng phát thải trong suốt hàng chục năm khai thác.

Vì vậy, thiết kế xanh cần được tích hợp ngay từ những quyết định kỹ thuật đầu tiên để tạo hiệu quả trong suốt vòng đời con tàu.

Đổi mới vật liệu và phương pháp chế tạo

Nếu thiết kế là điểm khởi đầu thì chế tạo là nơi những ý tưởng đó được biến thành một con tàu thực tế. Trong ngành đóng tàu, hàn là một trong những công đoạn quan trọng nhưng đồng thời đòi hỏi nhiều nhân lực, tay nghề, thời gian và điều kiện thi công.

Trong bối cảnh các nhà máy phải đồng thời nâng cao năng suất, kiểm soát chất lượng, giải quyết bài toán thiếu hụt lao động kỹ thuật và giảm tác động tới môi trường, nhu cầu đối với những vật liệu và phương pháp chế tạo mới ngày càng rõ ràng. Tại hội thảo, ông Kim Chunsik - Tổng Giám đốc MTG - trình bày chủ đề “Giải pháp vật liệu thay thế đường hàn và giảm phát thải CO₂”.

Một trong những sản phẩm được giới thiệu là Coatwell 211, được định hướng sử dụng thay thế một số ứng dụng hàn truyền thống ở các kết cấu không chịu lực. Giải pháp gợi mở cách lựa chọn phương pháp thi công phù hợp cho từng vị trí, giảm phụ thuộc vào công đoạn sử dụng nhiều lao động ở những ứng dụng có thể thay thế.

Từ góc nhìn đó, khái niệm “tàu xanh” cần được mở rộng. Một con tàu xanh không chỉ được đánh giá bằng lượng phát thải khi vận hành, mà còn cần xem xét đến vật liệu, năng lượng và nguồn lực được sử dụng trong chính quá trình chế tạo.

Phiên thảo luận mở giữa các chuyên gia và doanh nghiệp tại hội thảo, tập trung vào các giải pháp và cơ hội
hợp tác trong quá trình chuyển đổi xanh

Hybrid và sự thay đổi vai trò của hệ thống điện tàu thủy

Một trọng tâm khác của chương trình là chủ đề “Giải pháp hệ thống Hybrid cho tàu biển”, do ông Đinh Đức Khánh - Giám đốc Vận hành Công ty TNHH Van der Leun Việt Nam trình bày. Khi các con tàu ngày càng được điện khí hóa, cách tạo ra, lưu trữ và sử dụng năng lượng đang trở thành một trong những vấn đề trung tâm của thiết kế hệ thống.

Thay vì chỉ phụ thuộc vào một nguồn năng lượng truyền thống, hệ thống hybrid cho phép kết hợp nhiều thành phần như động cơ, máy phát điện, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin và các giải pháp quản lý công suất. Mục tiêu không đơn thuần là “lắp thêm pin”, mà là điều phối các nguồn năng lượng sao cho phù hợp với từng chế độ vận hành của con tàu.

Hiệu quả của hybrid phụ thuộc lớn vào thiết kế tổng thể, hồ sơ khai thác của tàu và chiến lược quản lý năng lượng, để các nguồn được sử dụng phù hợp với từng chế độ vận hành.

Sự phát triển của hybrid cũng đang làm thay đổi vai trò của hệ thống điện trên tàu. Hệ thống điện ngày nay không còn là tập hợp các thiết bị riêng lẻ, mà ngày càng gắn chặt với thiết kế kỹ thuật, phần mềm điều khiển, tích hợp hệ thống, tự động hóa, quản lý và lưu trữ năng lượng, chạy thử - nghiệm thu và khả năng tối ưu toàn bộ hệ thống.

Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với doanh nghiệp điện tàu thủy: không chỉ chế tạo hay lắp đặt thiết bị mà còn phải hiểu kiến trúc năng lượng, tích hợp hệ thống và bảo đảm vận hành đồng bộ, an toàn, hiệu quả.

Công nghệ truyền thông cho thế hệ tàu biển tương lai

Khi con tàu ngày càng được điện khí hóa, tự động hóa và số hóa, khả năng giao tiếp giữa con người, thiết bị và các hệ thống trên tàu cũng trở nên quan trọng hơn. Bên cạnh hiệu quả năng lượng, một con tàu hiện đại còn phải bảo đảm thông tin được truyền tải nhanh chóng, rõ ràng và tin cậy trong hoạt động thường ngày cũng như trong các tình huống khẩn cấp.

Nội dung này được Commend - Thương hiệu công nghệ đến từ Áo được thành lập từ năm 1971, giới thiệu trong phần trình bày “Công nghệ truyền thông bền vững cho thế hệ tàu biển tương lai”. Commend phát triển các hệ thống liên lạc nội bộ, thông báo công cộng và các giải pháp truyền thông - an ninh tích hợp.

Khi số lượng hệ thống tự động, cảm biến và thiết bị kết nối tăng, truyền thông trở thành một phần của kiến trúc vận hành tổng thể, đòi hỏi cách tiếp cận tích hợp ngay từ khâu thiết kế.

Ông Nguyễn Tiến Đạt - Phó TGĐ Tổng công ty Công nghiệp tàu thuỷ trình bày tham luận tại hội thảo

Từ giới thiệu công nghệ đến giải quyết bài toán thực tế

Chia sẻ về lý do Công ty TNHH Van der Leun Việt Nam tổ chức hội thảo, bà Hoàng Thị Hồng Điệp - Giám đốc Điều hành Công ty TNHH Van der Leun Việt Nam cho biết: Mục tiêu của chương trình không chỉ là giới thiệu những công nghệ mới, mà quan trọng hơn là tạo ra một diễn đàn để các nhà máy đóng tàu, chủ tàu, đơn vị thiết kế và nhà cung cấp công nghệ cùng nhìn vào những bài toán thực tế của quá trình chuyển đổi xanh. Chuyển đổi xanh không thể được giải quyết bằng một công nghệ đơn lẻ. Từ thiết kế, vật liệu, chế tạo đến hệ thống điện, năng lượng và truyền thông, các mắt xích phải được kết nối; vì vậy hội thảo được xây dựng theo một chuỗi nội dung liên hoàn.

Cách tiếp cận này phù hợp với định hướng của VISIA: kết nối nhà máy, chủ tàu, doanh nghiệp công nghệ, chuyên gia, trường đại học, viện nghiên cứu và các đối tác quốc tế.

VISIA cũng nhấn mạnh rằng các cuộc gặp chỉ thực sự có ý nghĩa khi không dừng lại ở trao đổi thông tin. Các nhà máy cần đưa ra bài toán thực tế, doanh nghiệp công nghệ đề xuất giải pháp khả thi, từ đó tiến tới thử nghiệm, ứng dụng và hình thành những dự án cụ thể.

Trình bày tham luận tại hội thảo

Tạo thêm giá trị tại Việt Nam

Một thông điệp xuyên suốt của hội thảo là phải kết hợp tiếp nhận công nghệ quốc tế với phát triển năng lực trong nước thông qua đào tạo, chia sẻ tri thức và phát triển năng lực kỹ thuật.

Thiết bị có thể được mua, nhưng năng lực thiết kế, tích hợp hệ thống, lập trình, chạy thử và tối ưu vận hành chỉ hình thành qua quá trình tích lũy kinh nghiệm. Khi kỹ sư Việt Nam tham gia sâu hơn, ngành sẽ từng bước hình thành năng lực làm chủ.

Từ thiết kế xanh, vật liệu mới, hệ thống hybrid đến công nghệ truyền thông, những nội dung được trình bày tại Hải Phòng cho thấy chuyển đổi xanh đang đi từ định hướng chung sang những bài toán kỹ thuật cụ thể. Thách thức tiếp theo của ngành đóng tàu Việt Nam không chỉ là lựa chọn công nghệ nào, mà là làm thế nào để công nghệ đó phù hợp với điều kiện sản xuất trong nước và tạo ra hiệu quả thực tế.

Nếu các cuộc trao đổi được nối tiếp bằng chương trình đào tạo, thử nghiệm và dự án cụ thể, chuyển đổi xanh có thể giúp ngành đóng tàu Việt Nam vừa đáp ứng yêu cầu mới của thị trường quốc tế, vừa nâng cao năng lực công nghệ và tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị kỹ thuật cao.